Oranjebomen in Maastricht

EEN CADEAU VAN HET JUBILERENDE ‘ORANJECOMITÉ MAASTRICHT 1949
In 1922 kwam er in Maastricht voor het eerst een Oranjevereniging tot stand, waarvan het initiatief niet langer uitging van het stadsbestuur maar van de burgerij. Dat dit niet gemakkelijk was, bleek wel uit het feit, dat er tussen 1922 en 1940 en, na de Tweede Wereldoorlog, van 1944 tot 1949 maar liefst vier Oranjeverenigingen en -comités hebben bestaan. De vijfde Oranjevereniging van 1949, die in 1973 werd omgevormd tot ‘Oranjecomité Maastricht 1949’, kon zich wel op een lang leven verheugen en viert in 2019 het zeventigjarig jubileum.
In dat kader wil het comité eraan bijdragen, dat de ACHT ORANJEBOMEN die de stad rijk is hun naam (terug)krijgen. Dit plan heeft het comité voorgelegd aan de burgemeester, tevens ere-voorzitter van het Oranjecomité, en haar wethouders.
In twee gevallen, namelijk van de prinses Julianaboom uit 1909 en de prinses Beatrixboom uit 1938, gaat het om terugplaatsing van het naambord, terwijl bij de volgende vijf bomen, die van de prinsessen Irene, Margriet en Christina, van prins Willem Alexander en van koningin Beatrix waarschijnlijk nooit naamborden hebben gestaan. Alleen bij de achtste boom, die in 2013 werd geplant bij de troonsbestijging van koning Willem Alexander, zijn het jaartal en de initialen aangebracht op het sierhek rondom de boom.
Op 10 mei 1940 vielen de Duitse legers in Nederland, België, Luxemburg en Frankrijk binnen en moest Maastricht al vroeg in de morgen capituleren. De aanstaande verjaardagen van de populaire prins Bernhard in juni en van prinses Irene -nog een baby- en koningin Wilhelmina in augustus leidden tot de eerste anti Oranjemaatregelen van de bezetter. Bij de verjaardagen was elk betoon van aanhankelijkheid verboden. In 1941 moesten openbare getuigenissen van banden met het Oranjehuis worden verwijderd, zoals naamborden bij bomen en namen van gebouwen. De directeur
Gemeentewerken laat het Duitse bestuur over Limburg weten, dat in Maastricht twee Oranjebomen met naamborden staan. Van de eerste, de prinses Julianaboom op het gelijknamige pleintje noordwestelijk van het Vrijthof, is het naambord recentelijk gestolen (c.q. in veiligheid gebracht?), maar hij zal het bord bij de tweede, de prinses Beatrixboom op het Oranjeplein, in het stadsmagazijn opbergen. Dat is blijkbaar zo goed gebeurd, dat het na de oorlog spoorloos verdwenen was.
Spoedig daarop dienden tevens alle straatnamen die verwezen naar de koninklijke familie, ‘die de oorlog tegen het Groot Duitsche Rijk immers volhardend voortzet’, te verdwijnen. Binnen een maand na de Bevrijding van de stad -Wyck op 13 september 1944 en daags erna Maastricht- herkregen de straten hun oude namen, maar de naamborden van de Oranjebomen bleven zoek. Zowel de Oranjevereniging van 1949 als het Oranjecomité vanaf 1973 heeft bij de respectievelijke directeuren van Gemeentewerken, Openbare Werken, Publieke Werken en Stadsbeheer op (her)plaatsing van de naamborden aangedrongen. Bij het zeventig jarig bestaan
wordt dit verzoek nog eens herhaald.
Oranjeboom      
De prins Willem Alexanderboom
aan Het Bat nabij de Graanmarkt,
Welke bomen betreft het ?
1. De prinses Julianaboom op het Keizer Karelplein, een lindeboom, in april 1909 geplant door de schooljeugd van Maastricht; de boom heeft een gesmeed sierhek.
2. De prinses Beatrixboom op het Oranjeplein, een paardenkastanjeboom, in januari 1938 geplant door de schooljeugd van Maastricht. Deze boom is ten offer gevallen aan de aanleg van de Groene Loper, ‘maar er wordt een nieuw exemplaar geplant’, zo zei de aannemer.
3. 4. en 5. Drie lindebomen tegelijk, voor de prinsessen Irene (*1939), Margriet (*1943) en Marijke (vanaf 1963 Christina) (*1947), op het pleintje bij de overgang van de Sint
Hubertuslaan in de Luikerweg. Bij deze bomen volstaat natuurlijk één naambord.
6. De prins Willem Alexanderboom aan Het Bat nabij de Graanmarkt, een lindeboom geplant in april 1967 door de schooljeugd van Maastricht.
7. De koningin Beatrixboom aan de Limburglaan, tegenover het bestuursgedeelte van het Gouvernement, op 31 januari 1988 geplant door wethouder F. Corten van o.a. Publieke Werken van Maastricht, bij gelegenheid van haar vijftigste verjaardag.
8. De koning Willem Alexanderboom in het Stadspark, nabij de voetgangersbrug over de Jeker, een koningslinde, geplant door wethouder A. Willems op 30 april 2013, bij gelegenheid van de troonsbestijging van koning Willem Alexander.
Het Oranjecomité geeft het stadsbestuur tevens in overweging alsnog één boom (of drie bomen?) te (laten) planten ter herinnering aan de geboorte van de prinsessen Catharina Amalia (*2003), Alexia (*2005) en Ariane (*2007), zodat de traditie van 110 jaar niet verloren gaat.
A. Jenniskens  maart 2019